Menu

• Strona Główna
• O Nas
• Co napisała o nas prasa
• Rozwój Przedsiębiorczości
• Współpraca międzynarodowa
• Ekonomia społeczna
• Aktualności
• Archiwum
• Galeria

Ekonomia Społeczna

Zadaniami ekonomii społecznej między innymi są  działania podnoszące zatrudnienie, integrujące osoby poprzez pracę, wykształcanie nawyków pracy i zdobywania trwałego zatrudnienia, pomoc w powrocie lub wejściu na otwarty rynek pracy oraz aktywizacja zawodowa osób bezrobotnych. Podmiotami ekonomii społecznej są przedsiębiorstwa społeczne.

Przedsiębiorstwa społeczne określane są przez dwa kryteria, to jest kryteria społeczne oraz kryteria ekonomiczne.

1. Kryteria społeczne głównie związane są z korzyściami dla określonej grupy osób i z obywatelskimi inicjatywami grupy osób danej społeczności.

2. Kryteria ekonomiczne warunkowane są przez działalność gospodarczą (produkcyjną, usługową, sprzedaż), gdzie o utrzymaniu się przedsiębiorstwa na rynku decyduje opłacalność działalności.

Przykładem przedsiębiorstw społecznych mogą być stowarzyszenia i fundacje, które prowadzą działalność gospodarczą oraz spółdzielnie socjalne. Z uwagi na fakt, iż zasady funkcjonowania spółdzielni socjalnych są stosunkowo młode, gdyż zostały określone w 2006 roku i były modyfikowane w roku 2009 (Ustawa z dnia 27 kwietnia 2006 roku o spółdzielniach socjalnych z późn. zm.) zamieszczamy na stronie kilka wybranych i istotnych informacji o tych spółdzielniach.

Spółdzielnia socjalna

Spółdzielnie socjalne w myśl ustawy o spółdzielniach socjalnych są taką formą prawną, gdzie przedmiotem działalności jest prowadzenie wspólnego przedsiębiorstwa w oparciu o osobistą pracę członków spółdzielni i w interesie tych członków.

Celem spółdzielni socjalnych są działania na rzecz odbudowania i podtrzymania umiejętności uczestniczenia w życiu społeczności lokalnej oraz pełnienia ról społecznych w miejscu pracy lub zamieszkania, a także odbudowania i podtrzymania zdolności do samodzielnego świadczenia pracy.

Założycielami spółdzielni socjalnych, na zasadzie dobrowolności, mogą być przede wszystkim osoby bezrobotne (w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy), osoby niepełnosprawne (w rozumieniu ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych), organizacje pozarządowe (w rozumieniu ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie), jednostki samorządu terytorialnego i inne osoby (przy czym liczba ich nie może być większa niż 50% ogólnej liczby założycieli).

Cechy przedsiębiorstwa spółdzielczego:

pierwszeństwo celów indywidualnych i społecznych przed zyskiem,

otwarte i dobrowolne członkostwo,

demokratyczne kontrolowanie spółdzielni przez jej członków,

połączenie potrzeb członków/użytkowników i/lub potrzeb ogólnych,

obrona i realizacja wartości solidarności i odpowiedzialności,

autonomiczne zarządzanie i niezależność od władz publicznych. 

Krajowe regulacje prawne, ważne dla zagadnień ekonomi społecznej ze względu na rozwój przedsiębiorczości społecznej w lokalnych środowiskach i podnoszenie poziomu jakości życia tych grup osób, które znajdują się w trudnej sytuacji ekonomicznej i społecznej.
 
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach[1], określa szczegółowe przepisy dotyczące zakładania i działania fundacji na rzecz celów społecznie lub gospodarczo użytecznych.

Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach[2], określa przepisy dotyczące możliwości zrzeszania się, w celu uczestniczenia obywateli w życiu publicznym, wypowiadania się w sprawach publicznych oraz realizacji indywidualnych zainteresowań. Preambuła ustawy nawiązuje do prawa do wolności zrzeszania się, gwarantowanego Konstytucją, Powszechną Deklaracją Praw Człowieka i Międzynarodowym Paktem Praw Obywatelskich i Politycznych.

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych[3], dotyczy osób, których niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem, a ich rehabilitacja zawodowa służy ułatwieniu w uzyskaniu i utrzymaniu odpowiedniego zatrudnienia oraz awansu zawodowego, a rehabilitacja społeczna służy umożliwieniu czynnego udziału w życiu społecznym.

Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie[4], reguluje m. in. zasady prowadzenia działalności pożytku publicznego przez organizacje pozarządowe w sferze zadań publicznych i współpracy organów administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi oraz warunki wykonywania świadczeń przez wolontariuszy i korzystania z tych świadczeń.

Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym[5], określa zasady tworzenia,  działalności, kierowania i uczestnictwa w centrum integracji społecznej oraz działalności klubów integracji społecznej, a także określa zasady zatrudnienia socjalnego, w szczególności bezdomnych realizujących indywidualny program wychodzenia z bezdomności, zwalnianych z zakładów karnych mających trudności w integracji ze środowiskiem, uchodźców realizujących indywidualny program integracji[6], uzależnionych od alkoholu[7], uzależnionych od narkotyków lub innych środków odurzających[8], chorych psychicznie[9], długotrwale bezrobotnych[10] i osób niepełnosprawnych[11].
 
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy[12], określa zadania państwa w zakresie promocji zatrudnienia, łagodzenia skutków bezrobocia oraz w zakresie aktywizacji zawodowej, a zadania te realizowane są przez instytucje rynku pracy. Celem tych zadań jest pełne i produktywne zatrudnienie, rozwój zasobów ludzkich, osiąganie wysokiej jakości pracy, wzmacnianie integracji oraz solidarności społecznej i zwiększanie mobilności na rynku pracy.

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2006 r. o spółdzielniach socjalnych[13], określa zasady zakładania spółdzielni socjalnej, prowadzenia działalności i likwidacji takiej spółdzielni. W sprawach nieuregulowanych tą ustawą, stosowane są przepisy Ustawy z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze[14]. Charakterystyczną cechą spółdzielni socjalnej jest między innymi to, że przedmiotem jej działalności jest prowadzenie wspólnego przedsiębiorstwa w oparciu o osobistą pracę członków.

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 sierpnia 2007 r. w sprawie określenia wzorów zaświadczeń dołączanych do wniosku o wpis spółdzielni socjalnej do Krajowego Rejestru Sadowego[15], określa wzory zaświadczeń potwierdzających spełnienie warunków ustawy o spółdzielniach socjalnych wydawanych przez:

• Ośrodki pomocy społecznej, zaświadczenia wydawane są dla osób bezdomnych realizujących indywidualny program wychodzenia z bezdomności[16] lub osób zwalnianych z zakładu karnego, wykazujących  trudności w integracji ze środowiskiem[17],

• Zakłady lecznictwa odwykowego, zaświadczenia wydawane są dla osób uzależnionych od alkoholu, po zakończeniu programu psychoterapii[18],

• Zakłady  opieki zdrowotnej, zaświadczenia wydawane są dla osób uzależnionych od narkotyków lub innych środków odurzających, po zakończeniu programu terapeutycznego lub osób psychicznie  chorych[19],

• Powiatowe centra pomocy rodzinie, zaświadczenia wydawane są dla uchodźców realizujących indywidualny program integracji[20].

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej  z dnia 17 października 2007 r. w sprawie przyznawania osobie niepełnosprawnej środków na podjęcie działalności gospodarczej, rolniczej albo na wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej[21], określa warunki i tryb przyznawania środków, jednorazowo na podjęcie działalności gospodarczej, rolniczej albo na wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej osobom niepełnosprawnym, lub bezrobotnym, lub poszukującym pracy, a także określa wzór wniosku o przyznanie tych środków.  

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej  z dnia 14 grudnia 2007 r. w sprawie zakładów aktywności zawodowej[22],   określa  szczegółowy sposób, tryb i warunki tworzenia, finansowania i działania zakładów aktywności zawodowej,  czas pracy i rehabilitacji osób zaliczonych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności oraz  sposób tworzenia i wykorzystywania zakładowego funduszu aktywności.

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lutego 2008 w sprawie rodzajów zadań rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych zlecanych fundacjom oraz organizacjom pozarządowym[23], określa rodzaje zadań zlecanych fundacjom oraz  organizacjom pozarządowym w zakresie rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych.

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej  z dnia 8 października 2009 r. w sprawie wzoru wniosku spółdzielni socjalnej o zwrot opłaconych składek oraz trybu dokonywania ich zwrotu[24], określa wzór wniosku o zwrot opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, trybie zwrotu tych składek[25] oraz stanowi o obowiązku Starosty (dokonującego zwrotu opłaconych składek) wydania spółdzielni socjalnej zaświadczenia o udzielonej pomocy publicznej de minimis.

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej  z dnia 17 lutego 2010 w sprawie przyznawania bezrobotnemu środków na podjęcie działalności na zasadach określonych dla spółdzielni socjalnych[26]  oraz  Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej  z dnia 5 października 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie przyznawania bezrobotnemu środków na podjęcie działalności na zasadach określonych dla spółdzielni socjalnych[27], określają szczegółowe warunki i tryb przyznawania środków jednorazowo ze środków Funduszu Pracy na założenie spółdzielni socjalnej lub przystąpienie do niej oraz tryb zwrotu tych środków w przypadku niedotrzymania warunków umowy.

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej  z dnia 25 lipca 2011 r. w sprawie dokonywania z Funduszu pracy refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego oraz przyznawania bezrobotnemu środków na podjęcie działalności gospodarczej[28],  określa warunki i tryb dokonywania refundacji  kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanej osoby bezrobotnej - refundację taką może otrzymać podmiot prowadzący działalność gospodarczą, producent rolny, niepubliczne przedszkole i niepubliczna szkoła. Rozporządzenie to określa również warunki i tryb przyznawania jednorazowo środków bezrobotnemu na podjęcie działalności gospodarczej.

Członkowie spółdzielni socjalnych oraz same spółdzielnie mogą korzystać ze wsparcia finansowego. Więcej informacji na ten temat znajdziecie Państwo w ulotce pt. "Spółdzielnia socjalna szansą na zatrudnienie, powiększanie swoich dochodów i podnoszenie jakości swojego życia". 

Pozostałe informacje dotyczące spółdzielni socjalnych można znaleźć w publikacji pt.: "Jak założyć i prowadzić spółdzielnię socjalną?"

    Jakie formy mogą przyjmować przedsiębiorstwa społeczne i jaką rolę mogą spełniać         animatorzy lokalni na rzecz rozwoju społecznej przedsiębiorczości zostało                         zaprezentowane w publikacji „FORMY PRZEDSIĘBIORCZOŚCI SPOŁECZNEJ – korzyści i     szanse”